مجتمع تجاری تفریحی هروی سنتر

مجتمع تجاری تفریحی هروی سنتر واقع در میدان هروی ( در محدوده منطقه ی ۴ شهرداری تهران ) خیابان موسوی, نبش خیابان نازک قرار دارد. این مجموعه از سمت شمال به بزرگراه شهید بابایی, از سمت شرق به بزرگراه امام علی (ع), از سمت غرب به بزرگراه شهید صیاد شیرازی و از سمت جنوب به اتوبان شهید همت دسترسی دارد. شرکت نگاه درخشان البرز (NDA) ،طراحی و اجرای پروژه تجاری هروی سنتر را به عهده داشته است .

شرکت آدر توان نامی نیز با تجربه ای بیش از ده سال در زمینه ی تولید و طراحی انواع جعبه آتش نشانی آهنی و  استیل مفتخر به تولید جعبه های آتش نشانی این مجتمع میباشد.

جعبه های آتش نشانی تولیدی برای این مجتمع ازنوع ATC10 (دوطبقه عمودی با درب و فریم استیل ) می باشد.

جعبه آتش نشانی مجتمع تجاری تفریحی هروی سنتر

مجتمع تجاری تفریحی هروی سنتر

 

مجتمع تجاری تفریحی هروی سنتر

مجتمع تجاری تفریحی هروی سنتر

 

 

آتش

آتش چیست؟

یکی از اکتشافات مهم و حیاتی به دست بشر می باشد که باعث پیشرفت های بسیاری در زندگی انسان ها در اعصار مختلف شده است که در صورت عدم استفاده صحیح و مهار نکردن آن می تواند مرگبارترین پدیده های این دنیا باشد.

تعریف علمی آتش (حریق): عبارت است از یک سری عملیات شیمیایی و اکسیداسیون سریع حرارت زای مواد قابل اشتعال (در واکنشهای گرمازا) است.

ماهیت آتش: بروز آتش نیاز به زمینه های فیزیکی و شیمیایی محل وقوع دارد

اصولا عوامل موثر در ایجاد آتش سوزی متعدد می باشد ولی برای ایجاد آتش سوزی وجود چهار عامل اکسیژن، حرارت، مواد قابل اشتعال و واکنش های زنجیره ای (برای تداوم حریق) که به هرم آتش معروف است ضروری است و در صورت حذف حداقل یکی از آنها ادامه حریق ممکن نیست

اهمیت مقابله با آتش:

آتش بر اثر ترکیب اکسیژن با یک ماده ی سوختنی به وجود می آید که این فرآیند تولید نور و حرارت (انرژی) می کند. در گذشته ی آتش سوزی های بزرگی در دنیا اتفاق افتاده است که تلفات زیادی داشته است. طبق بررسی های انجام شده هر سال بین ۹۰-۶۰ مورد آتش سوزی به ازای هر یک صدهزار نفر جمعیت در شهرهای کشور رخ می دهد که بسیاری از آنها در محل کار است. مواردی از آتش سوزی ها علاوه بر خسارت مالی بسیار بزرگ، باعث آلودگی بخش وسیعی از آب و هوا شده است. آمار نشان داده که حریق های بزرگ معمولا برای اولین بار و بدون پیش آگهی ملموسی برای ساکنان و کارکنان رخ می دهد. در حالی که طبق بررسی ها حداقل ۷۵ درصد این حریق قابل پیشگیری است.

آتش سوزی در هر ساختمان می تواند به دلایل گوناگونی رخ دهد، مثل گرم شدن خود به خود مواد و سوختن آنها، بی دقتی، نقص در وسایل برقی و سوانح طبیعی مثل جاری شدن سیل، سیلاب سبب اتصالی سیم ها شده آتش سوزی اتفاق می افتد و آتش باعث سرازیر شدن آب بیشتر از لوله های شکسته و صدمه دیده می شود و لذا آتش و آب سبب وارد آمدن خسارات هنگفتی به ساختمان ها و دیگر مواد موجود می شوند. عامل مهم در پیشگیری از خسارات ناشی از آتش، تهیه یک طرح خوب پیشگیری است.چنین طرحی براساس اداره خوب محل کار نظم و ترتیب، نگهداری درست ابزار و وسایل و ممانعت از کشیدن سیگار و کاربرد وسایلی که تولید جرقه می کنند و تعبیه حفاظی برای آنها، باید استوار باشد. حتی با وجود این هم احتمال وقوع حریق وجود دارد که باید فرونشانده و مهار شود مهار کردن آتش می تواند از طریق طراحی صحیح ساختمان صورت پذیرد. منابع اصلی حریق سیستم های گرم کننده و الکتریکی هستند. این سیستم ها باید به درستی نصب گردند و در فواصل معین بازبینی شوند به علاوه وجود درهای خروج اضطراری که با علامتی خوانا مشخص شده باشد، از ضروریات است. باید توجه داشت که نباید به دلایلی امنیتی موانعی سر راه استفاده از این درها ایجاد شده باشد. پیش از طراحی برنامه پیشگیری و آماده کردن طرح مقابله با سوانح، کارکنان باید بازرسی کاملی از ساختمان و انبار به عمل آورند و کلیه امکانات اتفاق حوادث را که در می یابند دسته بندی کنند. مسئولیت عدم اجرای کلیه موارد ایمنی اعلام شده به عهده مدیریت مرکز و مهندس ناظر قانونی ساختمان خواهد بود.

به طور خلاصه اهمیت آشنایی با روشهای مقابله با آتش به علل زیر می باشد:

  1. پیشگیری از خسارات ناشی از آتش سوزی
  2. جلوگیری از تلفات جانی و خسارات فرهنگی و اجتماعی غیرقابل جبران
  3. در صورت بروز و و قوع آتش سوزی محیط زیست و همسایگان محل حادثه نیز در معرض خطر قرار می گیرند.

آتش سوزی:

اشتعال ناخواسته یا خارج از کنترل، آتش سوزی یا حریق نامیده می شود. برای ایجاد آتش سوزی، سه عامل اصلی نیاز وجود دارد :

الف) ماده قابل اشتعال (سوخت)                          ب) حجم معینی از اکسیژن                                 ج) حرارت کافی

در علم آتش نشانی این سه عامل سه ضلع یک مثلث هستند که به مثلث آتش معروف است.

آتش نتیجه یک واکنش شیمیایی است که از ترکیب اکسیژن، حرارت و ماده ای قابل اشتعال به دست می آید. یعنی اکسیژن با کربن اجسام ترکیب شده و تولید دی اکسیدکربن و گاهی هم تولید منواکسیدکربن نموده و در اثر این فعل و انفعال شعله و حرارت تولید می نماید. امروزه در دنیای متمدن برای تبادل اطلاعات و افکار مسایل آتش نشانی رابطه ای کامل برقرار است و نشان مخصوص آتش نشانی (مثلث) برای آتش نشانی های دنیا شناخته شده و تقریبا به صورت نشان بین المللی درآمده است. چناچه سه عامل اکسیژن، حرارت و ماده ی سوختنی در کنار یکدیگر قرار گیرند مثلث پدید می آید که آن را مثلث آتش گویند.

مواد سوختنی (قابل اشتعال) در طبیعت به سه حالت جامد، مایع و گاز موجود می باشد و معمولا سوختن هر ماده قابل اشتعال با شعله همراه است و شعله نیز در اثر سوختن یک گاز یا بخار قابل اشتعال به وجود می آید. پس تمام مواد قابل اشتعال مایع و جامد باید با دریافت حرارت به گاز قابل اشتعال تبدیل شوند تا احتراق حاصل و آتش سوزی ادامه پیدا کند.

مثلث آتش نه تنها عوامل ایجاد آتش، بلکه راه های فرونشانده آن را نیز مشخص می کند. به بیان روشن تر، چناچه هر یک از اضلاع مثلث آتش شکسته شود(یک عامل حذف شود) حریق از بین خواهد رفت، بر این مبنا سه روش اصلی و اساسی اطفای حریق به وجود می آید. این روش ها عبارتند از : محدود کردن سوخت(جداسازی)، محدودکردن اکسیژن (خفه کردن) و محدود کردن حرارت( سرد کردن) با گذشت زمان تئوری مثلث آتش دستخوش دگرگونی های زیادی شد. هم اکنون علاوه بر تئوری مثلث آتش، تئوری های دیگری مانند مربع آتش، هرم آتش و پنج ضلعی آتش وجود دارد.

درجه حرارت اشتعال:

درجه حرارت اشتعال به عوامل زیر بستگی دارد:

الف. درصد بخارات تولید شده از ماده قابل اشتعال در محیط (فشار بخار)

ب. مقدار اکسیژن موجود در محیط

ج. نوع منبع آتش زنه و مدت زمانی که جسم قابل اشتعال در مجاورت آن منبع قرار داشته است

د. شکل و حجم محلی که بخارات در آن قرار دارد (فشار محیط)

ه. وجود کاتالیزور واکنش در محیط (تسریع کننده و کند کننده)

مربع آتش یا مثلث آتش کدام یک درست است؟

در گذشته متخصصین وجود سه عامل را برای تولید آتش لازم و ضروری می‌دانستند اما جالب است که بدانید امروزه در مهندسی آتش وجود یک عامل چهارم را برای تولیدو گسترش آتش ضروری می دانند. بنابراین دیگر از اصطلاح مثلث یا هرم آتش استفاده نمی‌شود بلکه از مربع آتش یاد می‌شود. بنابراین اضلاع مربع آتش عبارتند از: • اکسیژن • سوخت • حرارت • واکنشهای زنجیره‌ای در گذشته عامل واکنشهای زنجیرهای ناشناخته بود اما امروزه با درک اینکه واکنشهای زنجیره‌ای نیز یکی از عوامل تاثیر گذار در تولید آتش است آن را به عنوان عامل چهارم می‌شناسند.جهت برطرف نمودن این عامل از موادی با خاصیت ترکیب پذیری بالا مثل بی کربنات پتاسیم و مونو فسفات آمونیم استفاده شده این مواد مانع از ترکیب رادیکالهای آزاد سوخت با اکسیژن می‌شوند.

طبقه بندی انواع آتش

به منظور پیشگیری و کنترل آتش سوزی، حریق ها برحسب ماهیت مواد قابل اشتعال به ۶ طبقه ذیل تقسیم بندی می شود:

آتش نوع A : به معنی آتش ناشی از سوختن مواد قابل احتراق معمولی نظیر کاغذ، چوب، پارچه و بعضی لاستیک ها و مواد پلاستیکی می باشند که پس از سوختن خاکستر به جای می گذارند.

آتش نوع Bبه معنی آتش ناشی از سوختن مایعات قابل اشتعال مانند گریس، روغن، بنزین، قیر، نفت، رنگهای نفتی، حلالها و الکل می باشند.

آتش نوع C : آنش ناشی از سوختن گاز یا مخلوطی از مواد است که به راحتی قابلیت تبدیل به گاز را دارند مانند گاز مایع و گاز شهری

آتش نوع D : آتش ناشی از سوختن فلزات قابل احتراق نظیر منیزیم، تیتانیوم، زیرکونیوم، سدیم، لیتیوم و پتاسیم می باشد

آتش نوع E : آتش سوزی ناشی از دستگاه های الکتریکی و الکترونیکی است.

آتش نوع F : به آتش ناشی از سوختن روغن ها، چربیهای آشپزخانه ای یا آتش ناشی از دستگاه های پخت موادغذایی اطلاق می شود.

طبقه بندی انواع مکانها از نظر نوع خطرات حریق

مکانها از نظر خطر آتش سوزی با توجه به قابلیت اشتعال، مقدار و نرخ حرارت آزاد شده از آنها به ۵ طبقه زیر تقسیم بندی می شوند:

الف- مکانهای کم خطر: شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده محدود بوده و یا تراکم مواد سوختنی در آنها کمتر از ۵۰ کیلوگرم در مترمربع باشد مانند ساختمانهای اداری، مسکونی، بیمارستانها، مساجد و اماکن مذهبی، مهمانسراها و هتل ها

ب- مکانهای با خطر متوسط گروه ۱: شامل مکانهایی با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده و یا تراکم مواد سوختنی در آنها بین ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در مترمربع یا انبارهای با ارتفاع چیدمان کمتر از ۴/۲ متر باشد. مانند انبارهای معمولی، پارکینگها، رستورانها

ج- مکانهای با خطر متوسط گروه ۲ : شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده یا تراکم مواد سوختنی در آنها بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در مترمربع، یا انبارهای با ارتفاع چیدمان کمتر از ۴ متر باشد مانند انبارهای صنعتی و تجاری، کارگاههای تولیدی و صنعتی

د- مکانهای پرخطر گروه ۱ : شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده لیکن تراک مواد سوختنی در آنها پایین باشد مانند ساختمانهای حساس اداری، آموزشی، مخابراتی، امنیتی، کارگاه های کوچک مواد شیمیایی و آزمایشگاه ها

ه- مکانهای پرخطر گروه ۲: شامل مکانهایی با قابلیت و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده و تراکم مواد سوختنی بالاتر از ۱۰۰ کیلوگرم در مترمربع باشد مانند پالایشگاه ها، کارگاه های مواد شیمیایی و محصولات نفتی، اتاق رنگ، کارگاه های تولید مواد منفجره

سوختن:

تعریف سوختن: واکنش های خود پیش رونده ی گرما زا

امروزه بیش از ۹۰% انرژی مصرفی جهان از احتراق فراهم می شود. پدیده های احتراق، از بر هم کنش فرآیند های شیمیایی و فیزیکی ناشی می شود، هر واکنش احتراقی دو سازنده دارد: یکی سوخت و دیگری اکسنده

مولکول های سوخت در اثر تشعشات انرژی حرارتی شکسته شده و با اکسیژن ترکیب می شود. تشکیل مولکول های جدید کوچک تر باعث آزاد شدن انرژی نور و گرما می شود که این انرژی، خود انرژی اولیه ی شکست مولکول های بعد سوخت، در نهایت ادامه آتش سوزی می شود.

سوختن سه نوع است:

  1. سوختن آرام: در ظرف بسته ای که در آن مواد سوختنی و اکسیژن پیش آمیخته و اکسیژن پیش آمیخته در حالت گازی به آرامی گرم شوند، چناچه دمای سیستم از اندازه معینی بالاتر نرود، گرمای آزاد شده در واکنش شیمیایی از راه دیواره های ظرف هدر می رود تا به پایان برسد. این نوع احتراق فقط برای شیمیدانان جالب است.
  2. سوختن سرعت متوسط: با گذشتن دما از یک حد بحرانی معین، سرعت واکنش ها و آزاد شدن انرژی در واکنش شیمیایی از سرعت هدر رفتن گرما بیشتر شده و در محیط نور و حرارت به وجود می آید.
  3. سوختن با سرعت تند: اگر در کسری از ثانیه، مولکول های سوخت که به شکل گازی یا بخار با اکسیژن مخلوط شده اند به طور یکنواخت واکنش دهند ایجاد نور، حرارت و تراک می کنند و انفجار اتفاق می افتد. این نوع انفجار را انفجار ناشی از احتراق گویند.

شیوه های خاموش کردن آتش:

به ۴ روش می توان آتش سوزی را خاموش کرد:

  1. تقلیل درجه حرارت با سرد کردن
  2. کاهش درصد اکسیژن با گازهای خنثی
  3. قطع یا دور ساختن مواد سوختنی با جداسازی

تعریف خاموش کننده:

خاموش کننده ی دستی کپسولی است که برای مبارزه با آتش سوزی در لحظات اولیه طراحی و ساخته شده و در وزن های یک الی دوازده کیلویی وجود داشته و یک فرد به راحتی قادر به حمل و استفاده از آن است. انواع بزرگتر این کپسول ها به روی چرخ ارابه یا خودرو قرار داده می شود یا به صورت ثابت در مکان ها نصب می شود. این کپسول ها امروزه، خاموش کننده های آتش و در گذشته کپسول های آتش نشانی نامیده می شد.

طبقه بندی خاموش کننده های دستی:

الف- طبقه بندی از لحاظ مواد اطفایی:

  1. خاموش کننده های محتوی آب که سودا اسید – آب و هوا و آب و گازند.
  2. خاموش کننده های مولد کف که دو نوع کف شیمیایی و کف مکانیکی اند
  3. خاموش کننده های محتوی پودر که پودر و هوا و پودر و گازند
  4. خاموش کننده های محتوی گاز دی اکسیدکربن
  5. خاموش کننده های مواد هالوژنه

ب- طبقه بندی از لحاظ کارکرد:

از نظر کاربرد خاموش کننده ها را می توان مطابق جدول زیر تقسیم نمود:

نوع مواد خاموش کننده آتش سوزی مواد خشک مایعات قابل اشتعال گازها الکتریسیته
آب ***
کف ** ***
پودر * ** ** *
گاز CO2 ** ***
مواد هالوژنه * ** ***

*** بسیار موثر                                           ** موثر                                                             * کمی موثر

توجه:  برای اطفا حریق های فلزات قابل اشتعال از پودر خشک شیمیایی و در آشپزخانه، موزه ها، گالری های نقاشی از خاموش کننده های  CO2 استفاده می شود.

ج- طبقه بندی از لحاظ استاندارد (عملکرد):

به طور معمول در هر کشوری با توجه به شرایط، استانداردهایی تنظیم می شود که باید برای تولید، مدنظر قرار گیرد. به طور مثال در انگلستان شرایط طبق استاندارد ۵۴۲۳ برای خاموش کننده ها به شرح زیر است:

  1. مدت زمان تخلیه:

حداقل زمان تخلیه ی مشخص برای هر نوع خاموش کننده در جدول نشان داده شده است:

ظرفیت خاموش کننده برحسب کیلوگرم حداقل مدت تخلیه (ثانیه)
آب کف انواع دیگر
تا دو کیلوگرم ۱۰ ۱۰ ۶
بیشتر از دو تا شش ۳۰ ۲۰ ۹
بیشتر از شش تا ده ۴۵ ۳۰ ۱۲
بیشتر از ده ۴۵ ۳۰ ۱۵
  1. میزان پرتاب مواد اطفایی

برای اینکه بتوان بدون نزدیک شدن زیادی به آتش، مواد اطفایی را روی آتش پرتاب نمود، به طور معمول در استاندارد حداقلی برای این پرتاب در نظر گرفته شده که این میزان در خاموش کننده های مختلف با توجه به نوع آن و ظرفیت مربوطه ۷-۲ متر است. در خاموش کننده های آب با کف باید مواد محتوی آنها به صورت جت یا اسپری پرتاب شود و این میزان کمتر از مقادیر زیر نباشد:

چهار متر، اگر ظرفیت آنها بیشتر از ۲ لیتر باشد، یا دو متر، اگر ظرفیت آنها بیشتر از ۲ لیتر نباشد.

  1. نسبت تخلیه ی مواد محتوی (اطفایی)

طراحی یک خاموش کننده باید طوری باشد که هنگام شارژ کامل و عملکرد در شرایط عادی نسبت تخلیه مواد محتوی از مقادیر جدول زیر کمتر نباشد:

آب و کف ۹۵%
پودر ( بعد از تخلیه ی مواد ) ۸۵%
هالن ( تا وقتی که به حالت مایع خارج می شود ) ۸۵%
CO2 ( تا وقتی که به حالت مایع خارج می شود ) ۷۵%

توجه:

مؤثرترین خاموش کننده جهت لوازم برقی CO2 و مواد هالوژنه می باشد.

طبقه بندی خاموش کننده ها از لحاظ شکل ظاهری:

  1. خاموش کننده های محتوی آب

الف- خاموش کننده های سودا – اسید

ب- خاموش کننده های آب و گاز

ج- خاموش کننده های آب و هوا

  1. خاموش کننده های کف مکانیکی با هوای فشرده
  2. خاموش کننده های پودری

الف- خاموش کننده پودر و هوا

ب- خاموش کننده پودر و گاز

  1. خاموش کننده های گاز کربنیک
  2. خاموش کننده های مواد هالوژنه

وظیفه ما در مقابل آتش سوزی

  1. آشنایی و کسب اطلاعات و پیروی از استانداردهای ایمنی در مقابل آتش سوزی و حفظ امنیت جانی مناسب
  2. پیشگیری از آتش سوزی و وقوع آن با از بین بردن احتمال شعله ور شدن مواد قابل اشتعال
  3. جایگزینی و بکارگیری مواد غیرقابل اشتعال و پایدار به جای مواد قاب اشتعال و محترقه
  4. ذخیره مواد قابل اشتعال در ظروف مناسب سربسته به مقدار نیاز و بازدید مرتب از نظر ایمنی
  5. استفاده از تهویه مناسب برای جلوگیری از انباشت بخارات متصاعد از مواد شیمیایی
  6. حذف منابع افروزشی، شعله روباز مثل جوشکاری و برش فلزات، کوره، کبریت و انواع بخاری
  7. خودداری از ذخیره و نگهداری مواد سوختنی و قابل اشتعال در راهروها و نزدیک درهای خروجی و زیر راه پله ها
  8. پرهیز از نگهداری مواد و کالاهای قابل اشتعال در نزدیکی کلیدهای برق و لامپ های روشنایی
  9. آغشته شدن کپسول های اکسیژن به روغن، خطر انفجار و حریق را در بردارد
  10. انباشته شدن دستمالهای آغشته به روغن، خطر شلعه ور شدن و آتش سوزی خود به خود را بالا می برد
  11. مواظب باشیم در اثر سوختن مواد قابل اشتعال جامد، مایع و گاز، گازهای سمی و مسموم کننده تولید می شود که عامل خفگی و مرگ است
  12. بازدید مرتب و دوره ای از اتصالات بست و شیلنگ های گاز و استفاده از لوازم و تجهیزات استاندارد
  13. بازدید خروجی های دود و دودکش ها از نظر گرفتگی
  14. بازدید محل موتورخانه ها و مسیر عبور لوله های آب داغ و لندری و جلوگیری از انباشت مواد زائد و قابل اشتعال در مجاورت آنها
  15. بازرسی محیط و برطرف کردن هرگونه احتمال اشتعال مواد
  16. بررسی مواردی که بالقوه موجب آتش سوزی می شود و با حفاظت و نصب حفاظ و یا لوازم تاسیساتی می توان از آنها جلوگیری کرد
  17. تهیه آتش خاموش کن های دستی و نصب آنها در تمامی طبقات و وجود کپسول های اطفاء حریق تا شعاع ۳۰ متری در هر نقطه
  18. بازرسی کپسول های اطفاء حریق از نظر تاریخ انقضاء شارژ و آماده بکار بودن
  19. باز بودن راه های خروج اضطراری و برطرف نمودن موانع
  20. مشخص بودن راه های خروجی و بن بست ها با تابلو
  21. در صورت وجود دستگاه اعلام حریق در ساختمان باید آژیر آن به صدا در آید
  22. از کارشناسان آتش نشانی بخواهید از محل کارتان بازدید کند و موارد لازم را به شما آموزش دهند

اگر صدای آژیر اعلام خطر آتش سوزی را شنیدید:

  1. محوطه را ترک کنید، پنجره ها، شیرگاز و درها را هنگام ترک گفتن محل ببندید
  2. ساختمان را ترک کنید و از خروجیها و از سر راه کسانی که مشغول عملیات مقابله با موقعیت اضطراری هستند، کنار بروید
  3. در یک محوطه از قبل تعیین شده اجتماع کنید.
  4. به مسئول کنترل گزارش دهید تا او بتواند بفهمد که همه کارکنان واحد شما از ساختمان خارج شده اند یا خیر
  5. خارج از ساختمان بمانید تا مقامات صالح (مثل مسئول حراست یا سرپرست واحد ) بلامانع بودن ورود مجدد به ساختمان را اعلام کنند

راههای تخلیه ساختمان

  1. حداقل محل دو راه نجات یا خروجی اضطراری از منطقه خود را یاد بگیرید
  2. هرگز از آسانسور حتی برای طی بخشی از مسیر فرار خود استفاده نکنید
  3. نحوه فعال کردن دستگاه های اعلام خطر آتش سوزی را بیاموزید
  4. بیاموزید که چگونه صدای دستگاه اعلام خطر آتش سوزی را تشخیص دهید
  5. در عملیات تمرین تخلیه هنگام آتش سوزی فعالانه شرکت کنید

بهترین نوع حفاظت در برابر سوانح طبیعی و یا ایجاد شده به دست انسان، پیشگیری است. این پیشگیری مشتمل است بر داشتن ساختمان مناسب، کارکنان آموزش دیده با روشهای درست، نظافت درست، سیستم تهویه حساب شده و …

اجزاء یک برنامه پیشگیری از آتش سوزی

  1. ظروف محکم و مطمئنی برای گردآوری کاغذ باطله، مواد بسته بندی و انواع دیگر زباله ها تهیه گردد. زباله ها و مواد زائد باید روزانه در فواصل معین از ساختمان به خارج منتقل شوند.
  2. پارچه های آغشته به رنگ و پارچه های آغشته به روغن که معمولا مورد استفاده است باید فاصله معدوم شوند زیرا این پارچه ها خود به خود گرم شده آتش می گیرند
  3. کالاهایی که از مواد قابل اشتعال درست شده اند و نگهداری از آنها اجتناب ناپذیر است، را باید در محوطه ای قرار داد که در صورت آتش گرفتن آنها حداقل خسارت وارد شود، وسایل اطفای حریق قابل حمل باید در نزدیکی این کالاها قرار داده شود
  4. مسئول پیشگیری از حریق باید در فواصل معین از قسمت های مختلف ساختمان بازدید بعمل آورد تا در صورت مشاهده شرایط نامطئمن بتواند اقدامات لازم را انجام دهد، این بازرسی مرتب باعث تاکید اهمیت انجام خوب و منظم کارها در ذهن کارکنان می گردد
  5. دستگاه های تهویه گرم و سرد باید مطابق با دستورالعمل ایمنی، نگهداری، بازرسی و آزمایش شوند. استفاده از گرم کننده های قابل حمل و دیگر وسایل برقی کوچک خطرآفرین باید ممنوع گردد
  6. زمان و مکان وقوع آتش سوزی قابل پیش بینی نیست ولی با رعایت نکات ایمنی می توان تا حد زیادی از میزان خسارت های آن کاست. رعایت نکات ایمنی زیر می تواند امنیت بیشتری برای مجموعه بدست آورد:
  7. نکات ایمنی از نظر نظافت و نگهداری ساختمان و محوطه
  • مواد زائد و زباله های قابل اشتعال باید از محوطه انبار بیرون برده شوند
  • فضاهای انبار باید مرتبا نظافت شوند
  • پارچه های آغشته به روغن، مایعات پاک کننده، ترکیبات و موادی که در کار نظافت و جاروکشی بکار می روند، رنگ، روغن، گریس و وسایل نظافت باید در مخزن های در دار فلزی و یا مکانهای مقاوم در برابر آتش نگهداری شوند
  • در قسمت های مختلف باید ظرف فلزی در دار برای زباله استفاده گردد.
  • در دفاتر کار و بخشهای عمومی ساختمان مثل تالارها و … از ظروف فلزی برای زباله استفاده شود
  • زباله ها باید پیش از تعطیل شدن انبار به خارج از ساختمان منتقل گردد
  • علامت سیگار کشیدن ممنوع باید در محل هایی که احتمال خطر آتش سوزی در آنجا وجود دارد به گونه ای نصب گردد که کاملا در معرض دید قرار داشته باشد
  • باید دقت شود کلیه کارکنان اداره نیز مقررات ممنوعیت کشیدن سیگار را رعایت کنند
  • از ریختن ته سیگار، خاکستر سیگار، چوب کبریت نیم سوخته، پاکت سیگار و دیگر مواد مشابه در سطل های زباله خودداری نمایید و این قبیل مواد را در ظروف جداگانه بریزند
  • از انباشتن موادی که در ارتباط با وظایف اصلی انباردار نیستند در محوطه انبار باید اجتناب شود
  • باید دقت شود کارگرانی که احتمالا در بیرون ساختمان انبار به انجام کار مشغولند، مقررات ایمنی را در مورد آتش سوزی رعایت کنند
  • بهتر است هر روز پیش از تعطیل انبار، انباردار یا فردی مسئول از تمام قسمت های مختلف انبار بازرسی بعمل آورد تا اطمینان حاصل شود که عوامل بروز آتش سوزی در ساعات تعطیلی انبار موجود نیست
  1. نکات ایمنی مربوط به کارکنان
  • دستورالعمل های مربوط به خاموش کردن آتش باید در تمام قسمت ها نصب گردد
  • شماره تلفن های اضطراری مثل آتش نشانی باید در محل هایی که لازم به نظر می رسد نصب و در معرض دید قرار گیرد
  • وسایل اطفای حریق و دستورالعمل ها ی مربوط باید در فواصل مناسب تعبیه گردند
  1. نکات ایمنی مربوط به وسایل گرم کننده و تهویه
  • وسایل گرم کننده ، دود کشها و لوله های آب گرم باید مرتبا از نظر ایمنی کنترل شود.
  • تاسیسات و وسایل گرم کننده و تهویه باید سالانه و توسط فرد مجرب و یا شرکت هایی که مسئول نگهداری تاسیسات هستند از نظر ایمنی کنترل شوند.
  • باید بین دستگاه های گرم کننده و مواد قابل اشتعال فاصله کافی در نظر گرفته شود.
  • تمامی موتورها ،هواکش ها و… باید مرتبا نظافت و طبق اصول روغنکاری شوند.
  • صافی های سر راه کانال های تهویه باید به طور مرتب تمیز شوند و گرد و غبار ان ها گرفته شود.
  • برای نگهداری نفت و گازوییل و دیگر مواد سوختنی مشابه باید از ظروف جداگانه و مطمئن استفاده شود.
  1. نکات ایمنی در مورد سیم کشی ساختمان و وسایل برقی
  • باید توجه شود کلیه فیوز ها محاسبه شده و با توان مناسب نصب شده باشند.
  • سیم اتصال دستگاه های برقی باید مرتبا از نظر ایمنی کنترل شود.
  • باید کوشش شود سیم های معمولی اتصال دستگاه ها به پریز از سه متر کوتاه تر باشد.
  • باید دقت شود که در پوش جعبه تقسیم ها و دستگاه های برقی در جای خود قرار داشته باشند.
  • باید سعی شود سیم کشی به روش صحیح انجام گیرد (سیم ها دور میخ پیچیده نشده باشد)یا با میخ به دیوار کوبیده نشود و یا در تماس با لوله های آب گرم نباشد)
  • دستگاه های برق از نظر درست کار کردن باید مرتبا کنترل شود
  • وسایل گرم کننده برقی نظیر اجاق برقی ،سماور برقی و غیره باید به لامپ قرمز که نشان دهنده روشن بودن دستگاه است مجهز باشند و به هنگام تعطیل شدن ساختمان باید آنها را خاموش کرد
  • باید دقت شود که اتصالات لامپ های فلوروسنت با فاصله کافی از سقف نصب شده باشند،در غیر این صورت از نصب این نوع لامپ ها روی سقف هایی که با مواد قابل اشتعال (آکوستیک،چوب و …)پوشیده شده است خودداری شود.

به یاد داشته باشیم

اولین اقدام در آتش سوزی وسایل برقی قطع جریان برق می باشد

اولین اقدام در اتش سوزی گاز های قابل اشتعال قطع منبع تغذیه گاز یا شیر گاز می باشد

در آتش سوزی با مایعات قابل اشتعال از آب نباید استفاده شود زیرا احتمال ترکیب و یا گسترش یا جاری شدن حریق وجود دارد.

  1. نکات ایمنی در مورد راه های خروجی
  • باید توجه داشت که درهای خروج اضطراری قفل نباشند.
  • راهرو های خارجی باید مرتبا نظافت شوند
  • تمام خروجی های ساختمان باید مشخص شوند و چراغ های راهنما یا تابلو خروج نیز در بالای آنها نصب گردد
  • از قرار دادن مواد قابل اشتعال در پله ها و زیر پله ها باید خودداری شود.
  • مسیر درهای خروجی باید مرتبا نظافت شوند
  • باید کفپوش ساختمان و پوشش پله ها از نظر شرایط مرتبا کنترل شوند و چنانچه در شرایط نامطلوبی هستند نسبت به مرمت و یا تعویض آنها اقدام شود
  • پله ها باید نرده داشته باشند و نرده ها مرتبا از نظر ایمنی کنترل شوند
  1. نکات ایمنی از نظر حفاظت و نگهداری
  • باید دقت شود وسابل اطفای حریق د رمحل صحیح خود قرار گیرند
  • کپسول های آتش نشانی باید سالانه و به طور مرتب سرویس شوند
  • با توجه به نوع مواد در هر قسمت انبار باید کپسول های اطفای حریق مناسب(نوع آبی ،گازی و غیره ) تهیه و نصب گردد.
  • کپسول های آتش نشانی باید به گونه ای نصب گردند که حتی خانم های کارمند نیز بتوانند به راحتی کپسول ها را برداشته مورد استفاده قرار دهند
  • شیرهای اتش نشانی موجود در قسمت ها را باید به طور مرتب از نظر وضع ظاهری و شرایط ظاهری کنترل کرد
  • باید دقت شود موانعی در راه دسترسی به شیر های آتش نشانی ایجاد نگردد
  • در صورتی که ساختمان به سیستم اطفای حریق اسپرینکلر (سیستم مرکزی ) مجهز است باید دقت شود موانعی در مقابل خروجی های سیستم ایجاد نگردد
  • باید دقت شود که شیرهای سیستم اسپرینکلر باز باشد
  • کل سیستم اسپرینکلر باید سالانه توسط متخصص مربوطه بازدید شود
  • انبار داری باید مرتبا سیتم را از نظر ظاهری بازدید نماید
  • پمپ دستگاه باید مرتبا کنترل شود
  • تمامی دستگاه ها ی هشدار دهنده باید مرتبا کنترل شوند و آزمایش های لازم بعمل آید
  • باید بهترین و نزدیکترین راه رسیدن به ساختمان انبار به کارکنان اداره آتش نشانی نشان داده شود
  • از کارکنان اداره آتش نشانی دعوت بعمل آید تا از ساختمان انبار بازدید کنند و همچنین خوب است طی این بازدید اشاره ای نیز به کاربرد نابخردانه آب در خاموش کردن آتش در انبار شود

بهتر است نوعی سیستم اعلام خطر دستی یا خودکار بین انبار و اداره آتش نشانی نصب گردد.این سیستم باید در فواصل معین آزمایش و کنترل شود

موادی از آیین نامه:

ماده ۹۳: تجهیزات خاموش کننده قابل حمل ، متناسب با نوع اتش احتمالی باید در محل (ساختمان ها ) محوطه انبار فموجود و به راحتی قابل دسترسی باشد ف خاموش کننده های  اتش نباید در فاصله بیش از ۳۰ متری از هم نصب شده باشد .

ماده ۱۰۰: فاصله ایمن از اطراف لامپها و چراغها تا مواد انبار شده باید رعایت گردد تا از احتراق و اشتغال مواد جلوگیری شود. این فاصله در هر حال از یک متر برای چراغ های صنعتی و ۵/. متر برای چراغ های فلوروسنت کمتر نیست

ماده ۱۰۹: انبار باید به تهویه طبیعی و در صورت لزوم به تهویه مصنوعی ضد انفجار مجهز باشد

ماده ۱۱۱:استعمال دخانیات ، روشن کردن و همراه داشتن کبریت ف فندک ، و هر گونه اشیاء مولد شعله یا جرقه در کلیه نقاطی که در آنها مواد قابل احتراق ،سریع الاشتعال ، یا مواد قابل انفجار نگهداری و یا به کار برده می شود ممنوع است

ماده ۱۵۹: در صورت استفاده از خاموش کننده های دی اکسید کربن (CO2) در فضاهای بسته باید میزان کاهش غلظت اکسیژن و مشکلات تنفسی ناشی از آن مورد توجه قرار گیرد.

ماده ۲۲۶: در هر محدوده یا هر طبقه از بنا حداقل باید یک دستگاه خاموش کننده دستی نصب شده باشد در هر حال نباید فاصله بین دو خاموش کننده از ۳۰ متر بیشتر باشد و دسترسی فرد به خاموش کننده نباید از ۱۵ متر بیشتر باشد

بدیهی است اشنایی دقیق با مسئله اتش سوزی و نکت ایمنی می تواند کمک بسیار موثری در کاهش احتمال وقوع اتش سوزی باشد

طریقه استفاده از کپسول اتش نشانی پودر و گاز

  1. کپسول آتش نشانی را از پایه دیواری بر میداریم
  2. کپسول را به صورت افقی گرفته و با دو دست به صورت ضربدری تکان می دهیم تا محتویات کپسول کاملا مخلوط گردد یا کپسول های آتش نشانی را سر و ته می کنند.
  3. ضامن دستگیره را از جای خارج می کنیم.
  4. دستگیره تخلیه را فشار داده و نازل کپسول را به مرکز اتش و به صورت جاروبی حرکت می دهیم.

 

انواع خاموش کننده ها :

گروه آتش نوع آتش مثال ویژگی ها روش اطفاء خاموش کننده مناسب
A مواد خشک و یا جامدات چوب – کاغذ-پارچه – لاستیک-پلاستیک-فرش-توتون-الیاف نفتالین و… اکثر ترکیبات کربنی ، موقع سوختن گازهای سمی تولید می کنند که ممکن است شعله دار و یا درون سوز باشند.معمولا پس از سوختن از خود خاکستر یا مواد دیگر به جا می گذارد. ۱-سرد کردن

۲- جدا سازی

۳-خفه کردن

انواع کپسول های آبی و در زمانی که اتش برون سوز بوده یا حجم ان کم باشد استفاده از کپسول پودری
B مایعات قابل اشتعال بنزین – گازوییل – نفت- تینر-گریس – الکل-اتر-استن- گلیسیرین و … اکثر مایعات نفتی موقع سوختن دود سیاه رنگ و نسبتا سمی تولید می کنند آتش ناشی از انها به اتش های سطحی معروفند ، به علت اینکه سبکتر از آب هستند روی ان شناور می مانند و اب موجب گسترش  می شود ۱-خفه کردن

۲-جداسازی

انواع کپسول ها پودری و یا کپسول های کف ساز
C گازهای قابل اشتعال متان – اتان-بوتان-پروپان – استیلن-اکسیژن-هیدروژن و… با کمترین گرما مشتعل می شوند در حجم زیاد ایجاد انفجار می کنند،ترکیب اکسیژن خالص با چربی یک واکنش گرما زا است ،موجب انفجار و یا اشتعال می شود ،شعله هیدروژن بی رنگ است ۱-جداسازی انواع کپسول های آبی و پودری و در بعضی مواقع کپسول های گازی

منابع:

۱-جزوه ایمنی ،دکتر مهرداد نیک نام

۲-آیین نامه پیشگیری و مبارزه با اتش سوزی در کارگاه ها

۳-کلیات حریق، مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت و بهداشت کار ، وزارت کار و امور اجتماعی ،معاونت روابط کار